වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනා ඇතුළත්, අන්තර්ජාතික ථේරවාද බෞද්ධ ආයතනය (IIT) ඉදිරිපත් කරන නිල පෝඩ්කාස්ට් වැඩසටහන වෙත ඔබව මෙත් සිතින් පිළිගනිමු.
Reading the feed…
සංසාර රෝගය සහ සතර සරණ සංසාර දුක සහ කෙළෙස් රෝගය සුවපත් කරගැනීම සඳහා බුදුදහමේ දැක්වෙන සතර සරණ රෝහලක උපමාව ඇසුරෙන් මෙම ධර්ම දේශනාවෙන් පැහැදිලි කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු: සංසාර රෝගය සහ එහි කොටස් දෙක (කෙළෙස් රෝගය සහ සංසාරික දුක).බුද්ධ ශාසනය නමැති රෝහලට තිසරණ සරණ යාමෙන් ඇතුළත් වීම.බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්රේෂ්ඨතම වෛද්යවරයාණන් ලෙසත්, ත්රිපිටක ධර්මය සහ ශීල, සමාධි, ප්රඥා ප්රතිපදාව ඖෂධය ලෙසත් හඳුනා ගැනීම.සංඝ රත්නය නමැති උපස්ථායක පිරිස විසින් ප්රතිකාර ලබාගැනීමට කරනු ලබන මගපෙන්වීම.තමාගේම ක්රියාව (කර්මය/ප්රතිපත්තිය) නමැති හතරවැනි පිලිසරණ සහ රෝගය සුවපත් කරගැනීමට තමා සතු වගකීම.ක්රියාවක සාර්ථකත
සත්යාවබෝධය සහ විදර්ශනා භාවනා මාර්ගය පූජනීය වතුරගම මණිරතන ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් පවත්වන ලද මෙම ධර්ම දේශනාව තුළින් චතුරාර්ය සත්ය අවබෝධය සහ විදර්ශනා භාවනා මාර්ගය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදුකෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු: චතුරාර්ය සත්ය අවබෝධය හුදෙක් ශ්රුතමය දැනුමක් පමණක් නොව අභ්යන්තර ජීවිත පරිවර්තනයක් වන ආකාරය.සංසාර පැවැත්ම තුළ පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය සහ එහි ඇති දුක්ඛිත ස්වභාවය.ලෞකික සැපයන්හි පවතින අස්ථිර බව සහ සංඛාර දුක්ඛ ස්වභාවය.සංසාර ගමන පවත්වාගෙන යන මූලික හේතු වන අවිද්යාව, තණ්හාව සහ කර්මය.අනුප්පන්න දුක්ඛය නිරුද්ධ කිරීම හෙවත් නිවන් අවබෝධයේ සැබෑ අර්ථය.'මම' යන සංකල්පය (සක්කාය දිට්ඨි
අධිචිත්ත සික්ඛා › 056 පරචිත්ත විජානන ඥානය සහ සරාග වීතරාග සිත මෙම ධර්ම දේශනාවේදී පරචිත්ත විජානන ඥානය, අභිඤ්ඤා ඥානයන්හි පරාසය සහ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේදී පෙන්වා දෙන සිත් වර්ගීකරණය පිළිබඳව දීර්ඝ වශයෙන් කරුණු පැහැදිලි කරනු ලබයි. සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු: පරචිත්ත විජානන ඥානයෙන් අන් අයගේ සිත් දැනගැනීම සහ එහි ඇති සීමාවන්.අභිඤ්ඤා ඥානය මගින් යම් කරුණක් අවබෝධ කරගැනීම සහ එය අත්දැකීමෙන් විඳීම අතර ඇති වෙනස.සාමඤ්ඤඵල සූත්රයේ සඳහන් සරාග සිත, වීතරාග සිත, සදෝස සිත සහ වීතදෝස සිත පිළිබඳ අභිධර්මානුකූල විග්රහය.නන්ද තෙරණුවන්ගේ කථා වස්තුව ඇසුරෙන් රාගය ප්රතිපක්ෂ ධර්ම මගින් යටපත් කිරීම.සංඛත සහ අසංඛත ධර්මයන්හි වෙනස හා නිව
අධිචිත්ත සික්ඛා › 055 චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව සහ පරචිත්ත විජානන ඥානය අධිචිත්ත සික්ඛා දේසනාව මාලාවේ මෙම පාඩමෙන් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන ඥානය පිළිබඳව දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කරනු ලබයි. අනුන්ගේ සිත් වෙන් කොට දැනගැනීමේ හැකියාව සහ එහි ඇති ලක්ෂණ මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු: සාමඤ්ඤඵල සූත්රයෙහි අභිඤ්ඤා පහළ වන ආකාරය දක්වා ඇති අන්දම.චේතෝපරිය ඥානයට අයත් සරාග, වීතරාග, සදෝස, වීතදෝස ආදී සිත් 16 පිරිසිඳ දැනගන්නා ආකාරය.පාදක චතුත්ථ ධ්යානයෙහි සිට අභිඤ්ඤා සිත දක්වා පරිකර්ම සිත් යොමුකරවන ආකාරය.'පරි' සහ 'පරිච්ඡින්න' යන්නෙන් අන්ය සිත්වලින් වෙන් කොට දැනගැනීම අර්ථවත් වන ආකාරය.විඤ්ඤාණය, සංඥාව,
තෙළෙස් ධුතාංග සහ උන්වහන්සේලාගේ ප්රතිපදාව මෙම දේශනාව මගින් බුද්ධ ශාසනයෙහි අග්රධුතාංගධාරී මහා කාශ්යප මහ රහතන් වහන්සේගේ ජීවිත පුවත සහ උන්වහන්සේ රක්ෂා කළ තෙළෙස් (13) ධුතාංග පිළිබඳව සවිස්තරාත්මක විග්රහයක් ඉදිරිපත් කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු: පිප්ඵලී මානවකයන්ගේ ගිහි ජීවිතය, පැවිදි වීම සහ බුදුරජාණන් වහන්සේ සමඟ සිවුරු හුවමාරු කර ගැනීම.ධුතාංගවල අර්ථය, ස්වභාවය සහ කෙලෙස් තැවීම සඳහා එහි ඇති වැදගත්කම.චීවර නිශ්රිත ධුතාංග: පාංසුකූලිකංගය, තේචීවරිකංගය.පිණ්ඩපාත නිශ්රිත ධුතාංග: පිණ්ඩපාතිකංගය, සපදානචාරිකංගය, ඒකාසනිකංගය, පත්තපිණ්ඩිකංගය, ඛලුපච්ඡාභත්තිකංගය.සේනාසන නිශ්රිත ධුතාංග: ආරඤ්ඤිකංගය, රුක්ඛමූ
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 100 අභිධර්ම පාඩම් මාලාව - දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳ විග්රහය අභිධර්ම පාඨමාලාව යටතේ දිට්ඨි චෛතසිකය පිළිබඳව කෙරෙන ගැඹුරු විශ්ලේෂණාත්මක දේශනාවකි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු: දිට්ඨි යන්නෙහි අර්ථය සහ දර්ශනය යන්න සමග එහි ඇති සබඳතාවය.බුද්ධ දේශනාව තුළ දර්ශනය (දස්සන) අර්ථදැක්වෙන ආකාරය සහ බටහිර දර්ශනය සමග එහි ඇති වෙනස.සම්මා දිට්ඨි සහ මිච්ඡා දිට්ඨි පිළිබඳ මූලික පැහැදිලි කිරීම්.අරමුණ, චිත්ත නිමිත්ත සහ දෘෂ්ටිය සිත තුළ ක්රියාත්මක වන ආකාරය.මිච්ඡා දිට්ඨිය මගින් පුද්ගලයාගේ ක්රියාකාරකම්වලට සහ සංසාරික පැවැත්මට සිදුවන හානිය.දස වත්ථුක සම්මා දිට්ඨිය සහ ප්රත්ය
ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 099 ලෝභයේ නිරුක්ති පද විග්රහය සහ පංචුපාදානස්කන්ධය මෙම දේශනාවේදී අභිධර්මයේ නිකේඛප කාණ්ඩයේ සඳහන් ලෝභය හඳුන්වන පද සියයේ විග්රහය අවසන් කරමින් ලෝභයේ විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කරනු ලබයි. සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු: අධම්මරාගය, විසමලෝභය, නිකන්ති, පත්ථනා, පිහනා සහ සම්පත්ථනා යන පදවල අර්ථ දැක්වීම්.කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා, රූපතණ්හා, අරූපතණ්හා සහ දිට්ඨිරාගය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.ඕඝ, යෝග, ගන්ථ, උපාදාන, නීවරණ, අනුසය සහ පරියුට්ඨාන ලෙස ලෝභය ක්රියාත්මක වන ආකාරය.නදී, ජාල, ගද්දුල, සමුද්ද ආදී උපමා මගින් තණ්හාවේ ස්වභාවය පෙන්වා දීම.පංචුපාදානස්ක
අධිචිත්ත සික්ඛා › 054 චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව පිළිබඳ විග්රහය මෙම දේශනාවෙන් චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාව හෙවත් පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව පිළිබඳව අභිධර්ම හා සූත්ර දේශනා ඇසුරින් දීර්ඝ ලෙස විග්රහ කරනු ලබයි. සාකච්ඡා වූ ප්රධාන කරුණු: චේතෝපරිය අභිඤ්ඤාවෙහි මූලික අර්ථය සහ සාමඤ්ඤඵල සූත්රයෙහි එය දක්වා ඇති ආකාරය.පාදක චතුර්ථ ධ්යානය සහ අෂ්ට ධර්ම සමෝධානයෙන් යුක්ත පරිසුද්ධ සිත.පරචිත්ත විජානන අභිඤ්ඤාව සඳහා පරිකර්ම සිත, අභිඤ්ඤා සිත සහ අරමුණ යොමු වන ආකාරය.'චේතෝ', 'පරිය', 'පර', 'සත්ත' සහ 'පුග්ගල' යන පදවල අත්ථ, ධම්ම, නිරුත්ති සහ ව්යාකරණ විග්රහයන්.සරාග, වීතරාග ආදී චිත්ත 16 පරිච්ඡේද කොට වෙන වෙනම හඳුනාගන්නා ආකාරය.චේතෝපරිය ඥානය
අධිචිත්ත සික්ඛා › 053 දිව්ය සෝත ඥානය සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරය මෙම දේශනය මගින් අභිඥා අතර පවතින දිව්ය සෝත ඥානය හෙවත් දිව්යමය කන පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: දිව්ය සෝත ඥානය යනු කුමක්ද සහ එහි ස්වභාවය.මිනිස් ශ්රවණ පරාසය ඉක්මවා යන ආකාරය විෂය මුඛයෙන් සහ විෂයී මුඛයෙන් පැහැදිලි කිරීම.දිව්ය සෝත ඥානය උපදවා ගැනීම සඳහා භාවනානුයෝගියෙකු අනුගමනය කළ යුතු පියවර.ඕලාරික ශබ්දවල සිට සියුම් ශබ්ද දක්වා අවධානය පුහුණු කරන ආකාරය.පරිකර්ම සමාධි සිත මගින් ශබ්ද ග්රහණය කරගන්නා ආකාරය සහ අභිඥා චිත්ත වීථිය ක්රියාත්මක වන ආකාරය.කසිණ නිමිත්ත වර්ධනය කරමින් ශ්ර
තෘෂ්ණාව සහ එහි ප්රභේද පිළිබඳ ධර්ම දේශනාව මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් තෘෂ්ණාව, එහි ස්වභාවය සහ එය සසර පැවැත්මට හේතු වන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: ධම්මපදයේ සඳහන් 'යථාපි මූලේ අනුපද්දවේ දළ්හේ' යන ගාථාව ඇසුරින් තෘෂ්ණාව සහ සසර දුක පිළිබඳ උපමාවන් පැහැදිලි කිරීම.තෘෂ්ණාව සන්තානය තුළ මුල් බැසගෙන ඇති ආකාරය සහ එය ප්රහීණ නොකිරීමෙන් නැවත නැවතත් දුක හටගන්නා ආකාරය.අස්මි මානය (මම වෙමි යන හැඟීම) සහ තෘෂ්ණාව අතර පවතින සම්බන්ධතාවය.තෘෂ්ණාවේ අවස්ථා තුන වන අනුසය, පරියුට්ඨාන සහ වීතික්කම යන අවස්ථා පිළිබඳ විස්තර කිරීම.කාම තෘෂ්ණාව, රූප තෘෂ්ණාව සහ අරූප තෘ
සංස්කාරයන්ගේ අනිත්යතාවය සහ ආර්ය සත්යය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවසාන බුද්ධ වචනය වන 'වයධම්මා සංඛාරා අප්පමාදේන සම්පාදේථ' යන්න පාදක කරගනිමින් සංස්කාරයන්ගේ අනිත්යතාවය සහ අප්රමාදීව කටයුතු කිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි. සම්මුති සත්යය සහ පරමාර්ථ සත්යය අතර වෙනස.පුද්ගල අනන්යතාවය පිළිබඳ ගැටලුව සහ අනාත්ම ධර්මය.නාම රූප පරම්පරාව සහ පුනර්භවය සිදුවන ආකාරය.දුක්ඛාර්ය සත්යය සහ ලෞකික සැපයේ අසම්පූර්ණ බව.තෘෂ්ණාව, අවිද්යාව සහ කර්මය භවය ඇති කිරීමට බලපාන ආකාරය.ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය ඔස්සේ දුකෙන් මිදීමේ මග. 📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා: (00:00:00) ආරම්භය සහ නමස්කාරය - දේශ
සීලදස්සනසම්පන්න ගාථාව සහ මිනිසුන්ට ප්රියවන ගුණාංග පහක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ධම්මපදයේ එන 'සීලදස්සනසම්පන්නං' යන ගාථාව ඇසුරින් ලෝකයාට ප්රියවන පුද්ගලයෙකු සතු විය යුතු ගුණාංග පහක් පිළිබඳව විස්තර කෙරේ. දේශනාවේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු: සීල සම්පන්න බව: කය සහ වචනය වැරදි වැඩවලින් වළක්වා ගනිමින් සංවර කරගැනීම.දස්සන සම්පන්න බව: කර්ම විපාක, මෙලොව පරලොව සහ හරි වැරැද්ද පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ඇති කරගැනීම.ධම්මට්ඨ බව: ධර්මයෙන් බැහැර නොවී නිරන්තරයෙන් ධර්මයෙහිම පිහිටා කටයුතු කිරීම.සච්චවාදී බව: බොරු කීමෙන් වැළකී සත්යයම කතා කිරීම සහ දුන් පොරොන්දු ඉටු කිරීම.අත්තනෝ කම්ම කුබ්බානං: තමන්ට පැවරී ඇති වගකීම් සහ යුතුකම්
මිනිසුන්ට ප්රියමනාප වන ගුණාංග හතරක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් ධම්මපදයේ පිය වග්ගයට අයත් "සීලදස්සන සම්පන්නං..." යන ගාථාව ඇසුරින් පුද්ගලයෙකු දෙවි මිනිසුන්ට ප්රියමනාප වීමට හේතු වන කරුණු හතරක් සාකච්ඡා කෙරේ. සීල දස්සන සම්පන්න බව: කය වචනය සංවර කර ගැනීම සහ නිවැරදි දැක්මක් ඇතිව කටයුතු කිරීම.ධම්මට්ඨ බව: ධර්මයෙහි ස්ථාවරව පිහිටා සිටීම සහ අගතියට නොගොස් සාධාරණව කටයුතු කිරීම.සච්චවේදී බව: සත්යය දැකීම සහ චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීම.අත්තනෝ කම්ම කුබ්බාන බව: තමන්ට පැවරුණු වගකීම් සහ යුතුකම් මනාව ඉටු කිරීම.මෙහිදී මහා කාශ්යප මහ රහතන් වහන්සේගේ කථා පුවතක් සහ සුතසෝම ජාතක කථාව ඇසුරින් මෙම ගුණාංග ප්රායෝ
සීලය, සත්යය සහ ජීවිතයේ උසස් බව මෙම දේශනය මගින් සීලය, සත්යය සහ මනුෂ්ය ජීවිතයක ඇති වටිනාකම පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ: පංච සීලය සහ අෂ්ටාංග සීලය අතර වෙනස සහ සීලයක් රැකීමේ ඇති වැදගත්කම.මිනිසා සැපයට වඩා සත්යයට (Reality) ඇති ලැදියාව උපමාවන් ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.තිරිසන් සතුන්ට වඩා මනුෂ්යයා උසස් වීමට බලපාන ඥාන ශක්තිය සහ විමර්ශන බුද්ධිය.සීලවන්ත භාවය පුද්ගලයෙකුට සමාජයේ ගෞරවය ලබා දෙන ආකාරය.බෝධිසත්ව චරිත ඇසුරින් සත්යවාදී බව සහ පරිත්යාගශීලී බව (දානය) පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.මෙලොව සහ පරලොව ජීවිත සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා අධ්යාපනය සහ ගුණධර්ම ස
වෝහාර දේසනා › 021 දක්ඛිණා විභංග සූත්රය සහ පුද්ගලික දාන 14 මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් දක්ඛිණා විභංග සූත්රය පදනම් කරගනිමින් පුද්ගලික දාන 14 පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කරනු ලබයි. මෙහිදී දානයක් පිරිනැමීමේදී ප්රතිග්රාහකයාගේ ගුණාංග අනුව ලැබෙන ආනිශංසවල වෙනස්කම් සහ විවිධ පුද්ගල මට්ටම් පිළිබඳව ගැඹුරින් සාකච්ඡා කෙරේ. පුද්ගලික දාන 14 හි අනුපිළිවෙල සහ එක් එක් මට්ටම්වල විශේෂත්වය.සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සිට තිරිසන් සතුන් දක්වා දානය පිරිනැමීමේදී ලැබෙන ආනිශංස.සෝතාපත්ති ඵලය සාක්ෂාත් කිරීමට පිළිපන් පුද්ගලයා යන්නට ඇතුළත් වන විවිධ ශීල මට්ටම් (තිසරණ, පංචශීල, දසශීල, සාමණේර, උපසම්පදා).මාර්ගස්ථ පුද්ගලයා යනු ක
නිවන් මඟ අවහිර කරන බාධක සහ සංයෝජන ධර්ම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් නිවන් මඟ ගමන් කිරීමේදී පුද්ගලයෙකුට ඇතිවන විවිධ බාධක සහ කෙලෙස් ස්වභාවයන් පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ. සැවැත් නුවර පැවති මහා දානමය පින්කමක් ඇසුරින්, ධර්මය ශ්රවණය කිරීමට පැමිණි පිරිස අතරින් ඇතැමුන් ලෝභය, ද්වේෂය, මානය සහ ථීනමිද්ධය නිසා ධර්මාවබෝධය ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වූ ආකාරය මෙහිදී පැහැදිලි කරයි. නිවන් මඟ ආරම්භ කළ පමණින් එය අවසානය දක්වා ගමන් කිරීම සහතික නොවන බව.අවවාද අනුශාසනා නිහතමානීව පිළිගැනීමේ ඇති වැදගත්කම.සංයෝජන ධර්ම දස වැදෑරුම් වන ආකාරය සහ ඒවායින් සත්වයා සසර බැඳ තබන ආකාරය.ගව මඩුවක උපමාව ඇසුරින් කාම භවය සහ රූප, අරූප භවයන්හි බැඳීම
කර්ම විෂය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන කර්ම විෂය පිළිබඳව ඉතා ගැඹුරු සහ තාර්කික විග්රහයක් සිදුකරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කර ඇති කරුණු පහත පරිදි වේ: කර්මය යනු කුමක්ද සහ එය සත්ත්වයාගේ නැවත ඉපදීමට බලපාන ආකාරය.කර්ම ශක්තිය සන්තානය තුළ රැඳී පවතින ආකාරය සහ එය විපාක දීමට අවස්ථාව (කර්ම අවකාශය) බලා සිටින ආකාරය.කර්ම විපාක දීමට බලපාන කරුණු හතර: ගති, උපධි, කාල සහ ප්රයෝග සම්පත්ති හා විපත්ති.අතීත කර්ම විපාක දීම වැළැක්විය නොහැකි අවස්ථා සහ රහතන් වහන්සේලා පවා කර්ම විපාකයන්ට මුහුණ දුන් ආකාරය (මුගලන් මහරහතන් වහන්සේ සහ කාල උපාසකගේ කතා පුවත් ඇ
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 024 අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත - චෛතසික පිළිබඳ හැඳින්වීම මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ දෙවන පරිච්ඡේදය වන චෛතසික පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි. මෙහිදී චෛතසික යනු මොනවාද, ඒවා සිත සමග පවතින ආකාරය සහ සිතේ ක්රියාකාරීත්වයට චෛතසිකවල ඇති අත්යවශ්යතාවය පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ. චෛතසිකවල මූලික ලක්ෂණ සහ සිත හා චෛතසික අතර ඇති අවිනාභාවී සම්බන්ධය.සම්ප්රයෝග ලක්ෂණ හතර: ඒකුප්පාද, ඒකනිරෝධ, ඒකාලම්බන සහ ඒකවත්ථුක යන කරුණු පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.සංසාර පැවැත්ම සඳහා තණ්හාව, වේදනාව සහ සංඥාව වැනි චෛතසික දායක වන ආකාරය.චෛතසික 52 වර්ගීකරණය: අන්යසමාන චෛතසික 13, අකුසල චෛතසික 14 සහ සෝභන චෛ
අධිචිත්ත සික්ඛා › 052 දිබ්බසෝත අභිඥාව පිළිබඳ විග්රහය මෙම දේශනය මගින් දිබ්බසෝත අභිඥාව හෙවත් දිව්ය කන පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාමඤ්ඤඵල සූත්රය ඇසුරින් දිබ්බසෝත අභිඥාව යනු කුමක්ද සහ එය උපදවා ගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරයි. අභිඥා පාදක චතුර්ථ ධ්යාන සිතක තිබිය යුතු ලක්ෂණ අට පිළිබඳ විස්තරය.ධ්යාන සිත පරිකර්ම සිතක් හරහා අභිඥාවකට යොමු කරන ආකාරය.දිව්යමය ශබ්ද සහ මානුෂික ශබ්ද මෙන්ම දුර සහ ළඟ ශබ්ද ඇසීමේ හැකියාව.මෙම අභිඥාව "දිව්ය" ලෙස හැඳින්වීමට හේතු සහ දෙවියන්ගේ කනට වඩා මෙහි ඇති සුවිශේෂී බව.අභිඥා ලැබීම සඳහා වීර්යය සහ රූපාවචර ධ්යාන වල ඇති වැදගත්කම. 📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා: (00:00:00)
වෛරය සංසිඳුවා ගැනීම සහ ක්ලේශ ධර්ම ප්රහාණය කිරීම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් වෛරය සංසිඳුවා ගන්නා ආකාරය සහ සත්වයා තුළ පවතින ක්ලේශ ධර්මයන්ගේ ස්වභාවය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ: කාලී යක්ෂණියගේ කථා පුවත ඇසුරින් වෛරය නිසා සිදුවන විනාශය සහ එය අවෛරයෙන් ජය ගන්නා ආකාරය.සත්වයා තුළ පවතින අකුසල ධර්මයන් සහ ඒවා භව ගමන පවත්වාගෙන යාමට බලපාන අයුරු.ලෝභය, ද්වේෂය සහ මානය වැනි ක්ලේශයන් සමාජය තුළ ක්රියාත්මක වන ආකාරය සහ ඒවායේ ඇති පීඩාකාරී බව.සමාධිය සහ ධ්යාන මගින් ක්ලේශයන් තාවකාලිකව යටපත් කරන ආකාරය.පංච උපාදානස්කන්ධය පිළිබඳව ඇති වැරදි අවබෝධය සහ ආත්ම දෘෂ්ඨිය
දස පාරමිතා › සීල පාරමිතාව සහ ජාතක කථා විග්රහය මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් සීල පාරමිතාව සහ එය ප්රායෝගිකව ජීවිතයට සම්බන්ධ කරගන්නා ආකාරය ජාතක කථා ඇසුරින් විග්රහ කෙරේ. මහිස ජාතකය ඇසුරින් ඉවසීම සහ අභ්යන්තර පාරිශුද්ධත්වය පිළිබඳ විග්රහය.කය සහ වචනය සංවර කරගැනීම තුළින් සීලය ආරක්ෂා කරගන්නා ආකාරය.රුරු මිග ජාතකය ඇසුරින් අකෘතඥ පුද්ගලයන් හමුවේ වුවද මෛත්රිය සහ සීලය පවත්වා ගැනීම.වෛරය සහ ක්රෝධය අත්හැරීම තුළින් නිවන් මග සාක්ෂාත් කරගැනීමට ඇති හැකියාව.සංසාරික පුරුදු සහ බෝධිසත්ව චරිතාපදානයෙන් ගත හැකි ආදර්ශ. 📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා: (00:00:00) ආරම්භය සහ නමස්කාරය - දේශනාවේ ආරම්භය සහ මූලික නමස්කාර පාඨ සජ්ඣායනය කිර
බුද්ධානුස්සති භාවනාව වඩන නිවැරදි ක්රමය මෙම දේශනය මගින් බුද්ධානුස්සති භාවනාව නිවැරදිව වඩන ආකාරය පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ. බුද්ධානුස්සතිය යනු බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අනන්ත වූ ගුණ සමුදාය නැවත නැවතත් සිහිපත් කිරීමයි. දේශනයේ අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු: බුද්ධානුස්සති භාවනාව ආරම්භ කිරීමට පෙර බුදුගුණ පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ලබා ගැනීමේ වැදගත්කම.භාවනාව සඳහා සුදුසු පරිසරයක් තෝරා ගැනීම සහ බුදුරජාණන් වහන්සේගේ රූපයක් සිතට නංවා ගන්නා ආකාරය.අරහං, සම්මා සම්බුද්ධ ආදී බුදුගුණ සඳහා තමන්ට පහසු භාවනා වාක්ය සකස් කර ගන්නා ආකාරය.භාවනා වාක්ය මධ්යම වේගයකින් මෙනෙහි කරමින් සිත සමාධිමත් කර ගන්නා ආකාරය.නවගුණ වැල භාවිතා
දස පාරමිතා › දාන පාරමිතාව සහ බුද්ධත්වය කරා යන ගමන පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් බුද්ධත්වය කරා යන දීර්ඝ ගමන් මග සහ එහිදී සම්පූර්ණ කළ යුතු දාන පාරමිතාව පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහි අන්තර්ගත ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ: බුද්ධත්වය සඳහා පෙරුම් පිරීමට ගතවන අසංඛ්ය කල්ප ලක්ෂ ගණනක දීර්ඝ කාලය පිළිබඳ විස්තරය.නියත විවරණ ලැබීම සඳහා සම්පූර්ණ විය යුතු අෂ්ට ධර්ම සමෝධානය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.බෝධිසත්වයන් වහන්සේ නමකගේ දියුණුවට හේතු වන පින, කරුණාව, වීර්යය සහ ප්රඥාව යන අංග හතර.දාන පාරමිතාව පිරීමේදී මුහුණ දීමට සිදුවන අතිශය දුෂ්කර අවස්ථාවන් සහ පරිත්යාගයන්.පාරමි
බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශාස්තෘ ගුණය සහ ශාසනයේ පැවැත්ම මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ 'සත්ථා දේවමනුස්සානං' යන ශාස්තෘ ගුණය සහ උන්වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව ශාසනයේ පැවැත්ම සඳහා දේශනා කරන ලද කරුණු පිළිබඳව ගැඹුරින් විග්රහ කෙරේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ පරිනිර්වාණයට පෙර ආනන්ද හිමියන් අමතා දේශනා කරන ලද අවසාන උපදෙස්.තමන් වහන්සේගෙන් පසුව ධර්මය සහ විනය ශාස්තෘන් වහන්සේ ලෙස පිළිගත යුතු බවට කළ නියමය.සංඝ සමාජය තුළ විනය සහ පාලන ක්රමවේදයන් පවත්වාගෙන යාම සඳහා ලබා දුන් මාර්ගෝපදේශ.වැඩිහිටි භික්ෂූන් වහන්සේලාට ගෞරව කිරීමේ වැදගත්කම සහ ආමන්ත්රණ විධි පිළිබඳ නීති.කුඩා අනුකුඩා ශික්ෂාපද වෙනස් කිරීම සම්බන්ධයෙන් සංඝය
දස පාරමිතා › නෛෂ්ක්රම්ය පාරමිතාව පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක් මෙම ධර්ම දේශනාව මගින් දස පාරමිතාවන් අතර තෙවන පාරමිතාව වන නෛෂ්ක්රම්ය පාරමිතාව පිළිබඳව සවිස්තරාත්මකව පැහැදිලි කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් සාකච්ඡා වන කරුණු පහත පරිදි වේ: පාරමිතා පිරීමේ මූලික අරමුණ සහ සතර ඕඝයන් (කාම, භව, දිට්ඨි, අවිජ්ජා) තරණය කිරීමේ වැදගත්කම.කාමය යනු කුමක්ද සහ එහි ඇති ආදීනව බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාළ උපමා (ඇටසැකිල්ලක්, මස් වැදැල්ලක්, තණ හුලක් වැනි) ඇසුරින් විස්තර කිරීම.වස්තු කාම සහ ක්ලේශ කාමයන්ගෙන් වෙන්වීමේ අවශ්යතාවය.නෛෂ්ක්රම්යයේ ආකාර පහ: පබ්බජ්ජා (පැවිදි වීම), පඨමජ්ඣාන (ධ්යාන ලැබීම), විපස්සනා (විදර්ශනා ඥානය), කුසල ධර්ම
