![Nooit Geweten [Zonder Muziek] podcast artwork](https://podcast.nooitgeweten.net/assets/nooitgeweten_2_small.png?1004)
Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.
Reading the feed…
Bloemen en vruchten zijn een evolutionaire innovatie waarmee planten dieren voor zich laten werken. Hoe zorgden die kleurrijke lokmiddelen er uiteindelijk voor dat wij beter rood en groen kunnen onderscheiden dan een hond of kat? --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/be/be48eda2b2/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Bloem_(plant) - https://nl.wikipedia.org/wiki/Bedektzadigen - https://en.wikipedia.org/wiki/Coevolution - https://nl.wikipedia.org/wiki/Bestuiving - https://nl.wikipedia.org/wiki/Magnolia_(geslacht) - https://nl.wikipedia.o
Nooit Geweten is te gast in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, waar Assyrioloog Mark Eertink zijn favoriete kleitablet van bijna vierduizend jaar oud laat zien. Hoe kan het dat een tablet uit 1724 voor Christus in het Soemerisch is geschreven, terwijl die taal toen al lang niet meer werd gesproken? Als je mee wilt kijken naar de onderste regel van het tablet, [kan je hier een plaatje zien](./53.jpg). Als je Mark in het echt wilt horen, dan kan je je inschrijven voor zijn [lezing in het museum op 25 september](https://www.rmo.nl/uw-bezoek/activiteiten/dish-waar-spijkerschrift-begint/). ---
In de begintijd van de luchtvaart werd met van alles geëxperimenteerd om post sneller te bezorgen. Bijvoorbeeld met een klein vliegtuigje dat vanaf een oceaanstomer per katapult richting de bestemming werd geschoten (eind jaren 1920, begin 1930). --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/6e/6eabaa7132/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Luchtpost - https://nl.wikipedia.org/wiki/Charles_Lindbergh - https://en.wikipedia.org/wiki/Hindenburg_disaster - https://nl.wikipedia.org/wiki/Blauwe_wimpel - https://en.wikipedia.org/wiki/Heinkel_HE_12 -
Teun bezoekt het Museum Jan Cunen in Oss, waar een simpele strip anticonceptiepillen een opmerkelijk verhaal vertelt — over een bedrijf uit Oss dat een van de belangrijkste uitvindingen van de twintigste eeuw mede mogelijk maakte. Het verhaal werd verteld door conservator Merel van den Nieuwenhof. Het museum vind je hier: https://maps.app.goo.gl/rxH8EJNkfP2HYvEz6 Tot 1 november 2026 kan je daar de tentoonstelling [ZEEP](https://www.museumjancunen.nl/tentoonstellingen/zeep/) zien. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/64/6410e81a2c/index.html --- Leeslijst:
Jarenlang won er bij de McDonald's Monopoly-loterij in de VS niemand toevallig een grote prijs — want het hoofd beveiliging stal alle winnende stickers en verkocht ze via de maffia. Hoe de FBI de fraude opspoorde dankzij statistiek. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/d0/d0d5d0c82b/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/McDonald%27s_Monopoly - https://nl.wikipedia.org/wiki/McDonald%27s - https://nl.wikipedia.org/wiki/Monopoly - https://nl.wikipedia.org/wiki/Federal_Bureau_of_Investigation - https://nl.wikipedia.org/wiki/Colombo_(familie
Vandaag, vrijdag 19 juni 2026 bestaat de Nederlandse Wikipedia 25 jaar. Een goede gelegenheid om de Nederlandse en Vlaamse wikipedianen eens in het zonnetje te zetten. Ik sprak met een moderator en enthousiaste wikipediaan. Niet van het eerste uur, maar juist een recente toetreder: Nyo Dekens. --- Fotopuzzel: https://wikipic.fun/puzzles/5d/5db0077549/index.html --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: De Nooit Geweten tune is gecomponeerd en geproduceerd door [Amir Swaab](https://amirswaab.com/). Recent werk van Amir is [het a
Wat maakt een kunstwerk echt? Andy Warhol daagde de kunstwereld uit door bijna al zijn werk door assistenten te laten maken -- en dat ook nog eens rond te bazuinen. Het verhaal van Warhol, zijn assistent Gerard Malanga, en zijn 'echte Warhols'. --- Leeslijst: - [De presentatie over het Elimar schilderij](https://elimar.lmigroupintl.com/) - https://nl.wikipedia.org/wiki/Andy_Warhol - https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_Malanga - https://nl.wikipedia.org/wiki/Zeefdruk - https://en.wikipedia.org/wiki/The_Factory - https://en.wikipedia.org/wiki/Shot_Marilyns - https://en.wikipedia.org/wiki/Doroth
In deze aflevering kijken we naar een taalverandering die je nu live hoort ontstaan: intransitieve werkwoorden die transitief gebruikt worden, zoals "ik shop een broek" en "je rijdt hem al vanaf 300 euro". Waarom klinkt dat voor sommigen als fout, terwijl het tegelijk past in een oud Germaans patroon? --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/13/139508e571/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Transitiviteit_(taalkunde) - https://nl.wikipedia.org/wiki/Causatief - https://www.dbnl.org/tekst/_taa001taal01_01/_taa001taal01_01_0023.php - https:/
Dit is deel 2 van een tweeluik: het verhaal van Tupaia, de Polynesische priester en navigator die tijdens Cooks Endeavour-reis onmisbaar werd, maar zeker niet als ondergeschikte meeliep. Hij had een eigen agenda... --- De afbeelding bij deze aflevering toont een stukje van de kaart die Tupaia aan boord maakte. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/28/2879b5536f/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Tupaia_(navigator) - https://en.wikipedia.org/wiki/HMS_Endeavour - https://nl.wikipedia.org/wiki/Venusovergang - https://nl.wikipedia.org/wik
Hoe veroverden de Polynesiërs de grootste oceaan ter wereld — zonder kompas, kaart of instrumenten? Het verhaal van een van de bijzonderste navigatieculturen die de mens ooit heeft ontwikkeld. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/0e/0ee9cbc57d/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Polynesian_navigation - https://en.wikipedia.org/wiki/Long_pause - https://en.wikipedia.org/wiki/Tupaia_(navigator) - https://en.wikipedia.org/wiki/Austronesian_peoples - https://nl.wikipedia.org/wiki/Polynesische_navigatie - https://nl.wikipedia.org/wiki/Thor
Hoe een bankrover die dacht dat citroensap hem onzichtbaar maakte, twee psychologen aan het denken zette over waarom mensen met weinig kennis op een gebied zichzelf juist het meest overschatten. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/7b/7be8dde63d/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Dunning%E2%80%93Kruger_effect - https://en.wikipedia.org/wiki/McArthur_Wheeler - https://nl.wikipedia.org/wiki/Dunning-krugereffect --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: De Nooit Geweten
Een manier om in drie kwartier naar ieder ander punt op de aarde te reizen, ZONDER energie te gebruiken. Althans, in theorie. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/2c/2c636f50c4/index.html --- De oproep voor musea die zouden willen meewerken aan een verhaal over een object in hun collectie: https://podcast.nooitgeweten.net/museum/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Gravity_train - https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Hooke - https://en.wikipedia.org/wiki/Hyperloop - https://en.wikipedia.org/wiki/Total_Recall_(2012_film) --- Voor contac
Van de Soemeriërs hebben we afbeeldingen van hun grote strijdwagens met vier massieve wielen, getrokken door een soort paarden. Maar in die tijd waren er in Mesopotamië nog helemaal geen paarden. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/b7/b7e4654e58/index.html --- De oproep voor musea die zouden willen meewerken aan een verhaal over een object in hun collectie: https://podcast.nooitgeweten.net/museum/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Standard_of_Ur - https://en.wikipedia.org/wiki/Kunga_(equid) - https://www.science.org/content/article/
In de jaren 1920 was het een ware plaag: malafide helderzienden en mediums die mensen in contact konden brengen met hun (in de oorlog of pandemie) overleden geliefden. Rose Mackenberg was een doortastende en onbevreesde onderzoeker die ze ontmaskerde. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/db/db2d126604/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Rose_Mackenberg - https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Houdini - https://www.atlasobscura.com/articles/rose-mackenberg-houdini-ghost-buster - https://wellcomecollection.org/stories/rose-mackenberg-s-dec
Een raar idee, maar toen Julius Caesar werd vermoord, zei hij niet "Ook jij, Brutus" in het Latijn, maar in het Grieks. Romeinen spraken eigenlijk vaker Grieks dan Latijn. Hoe dat zit? --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/71/71aa6a27dc/index.html --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: De Nooit Geweten tune is gecomponeerd en geproduceerd door [Amir Swaab](https://amirswaab.com/). Recent werk van Amir is [het album Elaia](https://amirswaab.ffm.to/elaia). Midnight Tale by Kevin MacLeod Lin
Over een nieuwe tune, emails en verhalen uit Nederlandse en Vlaamse musea. --- De nieuwe muziek, waarvan je in deze proloog een eerste voorproefje te horen krijgt, is gecomponeerd en geproduceerd door [Amir Swaab](https://amirswaab.com/). Recent werk van Amir is [het album Elaia](https://amirswaab.ffm.to/elaia). --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/bf/bfe431b881/index.html --- Informatie over Nooit Geweten in het Museum [kan je hier lezen](/museum/). Stuur vooral door als je iemand kent bij een museum. --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcas
In Bayside, Canada werd jarenlang een spoorweg geëxploiteerd van ongeveer 100 meter lang. Waarom? --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Bayside_Canadian_Railway - https://en.wikipedia.org/wiki/Merchant_Marine_Act_of_1920 - [Artikel met luchtfoto van de situatie](https://www.seafoodsource.com/news/supply-trade/satellite-image-appears-to-show-controversial-bayside-canadian-railway-has-been-dismantled) --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic
Hebben avocado's zulke grote pitten, omdat ze vroeger verspreid werden door enorme familieleden van de luiaard? Een mooi verhaal dat helaas niet helemaal lijkt te kloppen. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/27/279a998421/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Avocado - https://en.wikipedia.org/wiki/Megatherium - https://en.wikipedia.org/wiki/Megafauna#Megafaunal_mass_extinctions - [Multiple External Seed Dispersers Challenge the Megafaunal Syndrome Anachronism and the Surrogate Ecological Function of Livestock](https://www.frontiersin.
Waarom je in de VS geen termijncontracten mag afsluiten op uien. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/21/2164f83d87/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/Onion_Futures_Act - https://nl.wikipedia.org/wiki/Future_(termijncontract) --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Whiskey on the Mississippi by Kev
Over hoe een plaatsje in Texas de kortste wolkenkrabber ter wereld kreeg. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/80/80af8db6d9/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/World%27s_littlest_skyscraper - https://en.wikipedia.org/wiki/Texas_oil_boom --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Whiskey on the Mississ
Over de man met een van de beroemdste namen ter wereld, die iedereen verkeerd uitspreekt. Tips voor een gulle gift: - https://donate.wikimedia.org/ - https://www.givedirectly.org/ --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/55/55fd7f69c3/index.html --- Leeslijst: - https://en.wikipedia.org/wiki/George_Everest - https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Trigonometrical_Survey --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/
Deel 2 van een tweeluik over William en Caroline Herschel. Twee wetenschappers die hun belangrijke werk niet deden in het comfort van een groot familiekapitaal, maar met heel hard werken. Rolmodellen voor de eeuwen daarna. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/13/136de52088/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/William_Herschel - https://en.wikipedia.org/wiki/Caroline_Herschel - https://en.wikipedia.org/wiki/Gold_Medal_of_the_Royal_Astronomical_Society - [Caroline Herschels dagboeken](https://www.gutenberg.org/files/52923/52923-h/52923-h
Deel 1 van een tweeluik over William en Caroline Herschel. Over het ontdekken van Uranus, de eerste planeet die werd ontdekt sinds de oudheid. En over naamgeving, veel over naamgeving... --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/f3/f39fa20bdc/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/William_Herschel - https://en.wikipedia.org/wiki/Uranus - https://en.wikipedia.org/wiki/Planet#Babylon - https://en.wikipedia.org/wiki/Planet#Mythology_and_naming - [The Seven Day Circle: The History and Meaning of the Week, pag. 15-16](https://books.google.nl/books
Gek genoeg hoeven beweringen in reclames niet waar te zijn. Ze mogen niet misleidend zijn, maar sommige onware beweringen zijn zo overdreven dat niemand ze gelooft en dan mag het weer wel. Puffery heet dat. Bijvoorbeeld toen Pepsi een straaljager aanbood als prijs in een spaar-actie. --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/55/55bb6a75a8/index.html --- Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_Reclame_Code https://en.wikipedia.org/wiki/Puffery https://en.wikipedia.org/wiki/Cola_wars https://en.wikipedia.org/wiki/Pepsi_Stuff https://en.wikipedia.org/
Verkiezingen: het Feest van de Democratie. Maar zijn verkiezingen echt wel nodig om een volksvertegenwoordiging te selecteren? En hebben verkiezingen niet ook heel veel nadelen? --- De fotopuzzel voor de volgende aflevering: https://wikipic.fun/puzzles/0e/0e06e46f69/index.html --- Leeslijst: - https://nl.wikipedia.org/wiki/Lottocratie - https://en.wikipedia.org/wiki/Sortition - https://en.wikipedia.org/wiki/Athenian_democracy#Selection_by_lot - https://www.tegenverkiezingen.nl/ --- Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooitgeweten@duynstee.com Attributions Music: Waltz (T
